Start

Archief

Fysiek

Gastenboek

Gratis lidmaatschap

Inloggen

Inschrijven

Kalender

Uitslagen

Vragen

Wedstrijd aanmelden

Athene - Tijdens de eerste moderne Olympische Spelen van 1896 was de marathon het grote succes. Een lange, lange loop om de legendarische Pheidippides te gedenken. De Griek Spyridon Louis werd als winnaar ingehaald in het historische Panathinaikon Stadion. In 1982 won Gerard Nijboer de EK op hetzelfde parkoers, waar jaarlijks ook een volksmarathon voor liefhebbers wordt gehouden.

De bron
Bravo, roepen de Grieken langs de kant van de weg. Ze klappen, ze lachen. En ze blijven maar roepen. Bravo! Bravo! Wat zouden ze denken? Misschien dat die deelnemers aan de volksmarathon van Athene helden zijn. Maar het is ook mogelijk dat ze vinden, dat die lopers eigenlijk niet goed snik zijn. Het is begin november en evengoed dertig graden. De zon brandt, de weg is oneindig en het lijf wil al lang niet meer. Het is dat de geest sterker is. En dat de Grieken helpen. Bravo! Bravo! Lopen van Marathonas naar Athene is lopen in het spoor van Pheidippides, van Spydridon Louis, van Gerard Nijboer. Hoe prachtig de marathons van Rotterdam, New York of Londen ook zijn, hier is de bron. Hier is het allemaal begonnen.

Mythe
In de vroege ochtend zijn zo'n drieduizend deelnemers van hun Atheense hotels per bus naar Marathonas gebracht. Daar verzamelen zich de imerodromi van de nieuwe tijd, de boodschappers van het gezonde leven. Ga rennen, blijf gezond. Maar wat is gezond? Volgens de mythe rende boodschapper Pheidippides in het jaar 490 v.C. vanaf deze plek naar Athene om de zege op het Perzische leger te melden. Uitgeput bereikte hij de Akropolis, zei 'verheugt u, wij hebben gewonnen' en viel dood neer. Vreemd, dat Herodotus in zijn geschriften in het geheel niet over het voorval rept. Wel dat diezelfde Pheiddipides in de dagen voor de veldslag naar Sparta rende om hulp in te roepen, zo'n 230 kilometer. De Spartanen weigerden, omdat hun priesters wilden wachten tot na de eerste volle maan. Pheidippides liep vervolgens ook weer in twee dagen terug naar Athene... Professor Thomas Yiannakis van de universiteit van Athene deed jaren terug uitgebreid bronnenonderzoek naar de verwarring rond de boodschapper, die van Marathon naar Athene zou zijn gelopen. Herodotus moet zich simpelweg hebben vergist, luidde zijn conclusie. Het gebruik van imerodromi was indertijd zo vanzelfsprekend, aldus Yiannakis. Als Pheidippides of een andere boodschapper al naar Athene liep om het goede nieuws te brengen, dan was het over een bergpad van zo'n 35 kilometer. Destijds de gangbare weg van Marathon naar Athene. Vandaag de dag bestaat het parkoers van De Marathon uit één lange weg, over glooiend terrein. Alleen na een paar kilometer wordt van die weg afgeweken, voor een lus richting zee rond de grafheuvel bij Tymbos. In 1890 legden Griekse archeologen de grafheuvel bloot en troffen de resten aan van 192 Atheense strijders, die in de Slag bij Marathon waren gesneuveld.

Eerste marathon
De Franse historicus en kenner van de oude Olympische Spelen Michel Breal bezocht de opgravingen en raakte onder de indruk van de verhalen. Hij overtuigde baron Pierre de Coubertin, initiatiefnemer voor het organiseren van moderne Olympische Spelen, de legendarische loop bij de eerste Spelen in Athene te herhalen. De Grieken reageerden meteen enthousiast. En zo werd tijdens de Olympische Spelen van 1896, op 10 april, de eerste marathon ooit gelopen. Ook toen liep de route rond de graftombe van Tymbos, de afstand was bijna veertig kilometer. (De 42.195 meter die gelden als de 'klassieke' afstand, kwam pas in 1908 tot stand tijdens de Spelen in Londen). Langs de kant van de weg hadden duizenden mensen gestaan, om de nieuwe imerodromi of dromokirikes langs te zien komen. Ze hadden de lopers aangemoedigd (bravo!) en van wijn voorzien. Het moest zo zijn, het was een Griek die won. Tot uitzinnige vreugde van de 70.000 Grieken in het oude Panathinaikon Stadion in Athene, bereikte de 25-jarige Spyridon Louis als eerste de finish. Zelfs de koele koning Constantijn zou in vervoering zijn gebracht, zijn zoon Prins George liep de laatste meters naast Louis mee. Zoals Pheidippides, werd ook Louis een legende in Griekenland. De boerenzoon uit Maroussi (destijds een dorpje buiten Athene, nu een voorstad) kreeg veel geschenken na zijn zege. Van het geld kocht hij paard en wagen om net als zijn vader drinkwater naar Athene te brengen. Toch maakte de wat naïeve Louis geen gebruik van alle mogelijkheden die zijn historische zege hem boden. Hij wilde geen verzekerd bestaan als ambtenaar, maar koos voor een bestaan als waterdrager. Hij stierf arm en eenzaam in 1940, vier jaar nadat hij als eregast naar de Spelen van Berlijn was gegaan.

Infuus
Spyridon Louis zou zijn zege hebben behaald op een koele dag. Nu zwoegen de deelnemers aan de jaarlijkse volksmarathon in de warmte. Kleine dames uit Japan met korte dribbelpasje, zwaar stampende Europeanen, zwaaiende Amerikanen (nog wel). Drinken, luidt het devies. Geen wijn, zoals Louis. Maar water en energiedrank. De eerste tien kilometer zijn vlak en voeren langs de noordkust van het schiereiland Attica. Daarna komen de heuvels. Twintig kilometer klimmen en dalen, maar vooral klimmen. Wie hier heeft gelopen, weet hoe loodzwaar het parkoers is. Niet voor niets staat het record op een matige tijd. De Brit Bill Adcocks liep in 1969 2 uur 11,07 over de 42.195 meter. Nooit kon die tijd worden verbeterd. De gedachten gaan terug naar augustus 1997 en de WK atletiek in Athene. Natuurlijk wordt de marathon weer gelopen op het parkoers uit 1896. Het is bloedheet, achter de finish gaan de atleten een voor een onderuit. De enige plek waar de zon niet bij kan is een lange gang onder het Panathinaikon Stadion. Daar staan tientallen stretchers achter elkaar, waarop uitgetelde atleten met holle ogen liggen. Ze worden met natte handdoeken en ijs op de been geholpen. Veel atleten liggen aan het infuus. Sportarts Peter Vergouwen van de Nederlandse ploeg had zich in de maanden voorafgaand aan dat WK kapot geërgerd. „Een marathon in augustus in Athene? Crazy! Ik vind dat het niet kan. Medisch niet te verdedigen. Het vochtverlies is enorm. De optimale temperatuur voor een marathon is veertien graden. Hier loop je tegen hittestuwing aan." Manuela Machado uit Portugal had de schouders opgehaald. De nummer twee bij de vrouwen: „Wat stelt mijn lijden hier voor, in vergelijking tot al het lijden in de wereld?" Bij de mannen domineerden de Spanjaarden. Abel Anton één, Martin Fiz twee. De laatste had na afloop een Baskische vlag in handen gekregen waarmee hij triomfantelijk stond te zwaaien. Kort daarna zakte hij elkaar. Maar dat was nog n zijn finish. Bekend zijn ook de tv-beelden van Gaby Anderson, de Zwitserse die tijdens de Spelen van Los Angeles van 1984 zwalkend de finish bereikt. Uitgedroogd, uitgeput.

Fellini
En dat zijn nog de toppers. Wie hier in de volksmarathon loopt, loopt vele uren langer in de stekende zon. Met alle risico's van dien. Steeds meer lopers worden joggers. Steeds meer joggers worden wandelaars. En de wandelaars gaan soms even zitten langs de kant van de weg, zoeken voor even de schaduw op. En dan is er nog de smog. „Dat was toen al vreselijk," aldus Gerard Nijboer over zijn zegetocht door de straten van Athene in 1982. „Ik heb het niet direct gemerkt, maar het speelt natuurlijk wel een rol in zo'n zware wedstrijd." Nijboer had de Belgen Parmentier en Lismont achter zich gelaten en rende solo door een chaotisch Athene. Moeders met kinderen en loslopende honden (Athene zit er vol mee) staken plots de weg over, een bus werd ineens dwars over de weg geparkeerd. Nijboer waande zich soms als een acteur in een film van Fellini. Tot kilometer 32 is het klimmen. Daarna loopt het parkoers in een rechte lijn omlaag naar het Panathinaikon Stadion. Dat punt heeft elke loper in gedachte. De toppers in de olympische marathon van morgen (vrouwen) en volgende week zondag (mannen), maar ook deze zwijgende zwoegers in de volksmarathon. „Daar moet je goed zijn," zegt Nijboer. „Dan kun je nog heel veel lopers passeren." Nijboer zelf was helemaal niet goed geweest, in 1982. „Ik heb steeds de gedachte aan uitstappen moeten onderdrukken. Ik kon het niet maken natuurlijk, ik lag alleen op kop. Bij kilometer 32 wist ik dat ik zou gaan winnen, maar ik heb nooit zo afgezien in een marathon als hier. De coördinatie is helemaal weg. Je duwt je lichaam voorover en je loopt, je gaat. Meer niet. Het voelt als lopen op plankjes met elastiekjes. Bij kilometer 35 was Nijboer plotseling gestopt, had zich voorover gebogen om zijn schoenveters te strikken. Het was zijn Hennie Kuiper-moment. De atleet uit Uffelte, in Athene bondscoach marathon met alleen Luc Krotwaar aan de start, had in 1982 twee waterposten gemist. Eerst was Waldemar Cierpinski gedemarreerd, alleen om met één veeg alle bekers met water van de tafel te slaan. Een tactische rotstreek, maar Nijboer maakte zich niet boos. Hij was op de chaos ingesteld, zegt hij. Vijf kilometer verderop miste hij echter weer een post, omdat het volk (bravo, bravo!) niet achter, maar voor de tafel was gaan staan. Hij redde het toch. Omdat hij een specifieke voorbereiding had gehad. Ingesteld op chaos, getraind op hitte en heuvels. Hoe zwaar het ook was geweest, Nijboer zegt: „Je doet het jezelf aan." Bovendien, aan het einde van de 42.195 meter wacht een ongekende beloning. Nijboer bewaart speciale herinneringen aan het moment dat hij het indrukwekkende Panathinaikon Stadion binnenliep. Het zijn letterlijk dezelfde laatste meters als die Spyridon Louis liep 1896. En dat voelt ook de nummer 1576 van de volksmarathon van Athene op een hete novemberdag. Levend en wel.

© GPD

30-9-2004 19:16:49 dehardloopkrant.nl ®