Door Henk Stouwdam
SZOMBATHELY- Adrian Annus (31) moest zijn gouden olympische medaille inleveren wegens overtreding van het dopingreglement. Een groot onrecht, vindt de Hongaarse kogelslingeraar.
Inleveren
Als Adrian Annus niet in een dopingschandaal verwikkeld was geraakt, zou de kogelslingeraar buiten Hongarije weinig bekendheid hebben genoten. Dat lot is nu eenmaal verbonden aan een onbeminde tak van sport. Maar sinds de Olympische Spelen van vorig jaar in Athene zoemt zijn naam over de wereld, omdat Annus de gouden medaille moest inleveren wegens zijn weigering een extra dopingcontrole te ondergaan. De affaire kreeg zelfs een mythische lading door het verhaal dat woedende inwoners van zijn woonplaats Ják dopingcontroleurs het dorp zouden hebben uitgejaagd. Zoveel medeleven was zelden vertoond; die Annus moet een bijzonder mens zijn.
Lusteloos
Eenmaal oog in oog met de veelbesproken Hongaar valt dat tegen. Zijn postuur wijkt niet af van de gemiddelde kogelslingeraar en hij geeft tijdens het gesprek nauwelijks blijk van diepgang. Annus - in 2002 Europees kampioen en in 2003 tweede bij de WK - oogt als een morsige man, die zwaar gebukt gaat onder zijn schorsing van twee jaar. Hij heeft sinds `Athene' geen kogel meer rond geslingerd en zit voornamelijk lusteloos thuis in het tweeduizend zielen tellende Ják, waar alleen zijn echtgenote en zijn zesjarige dochter Franziska hem nog enigszins kunnen opvrolijken. Op de vraag hoe het gaat, volgt een diepe zucht. ,,Heel moeilijk. Ik leefde voor mijn sport en kan nog steeds niet geloven dat me de gouden medaille is afgenomen. Financieel is het eveneens moeilijk, want ik mis nu extra inkomsten, zoals start- en prijzengeld. Ik moet zien rond te komen van een bijdrage van de stad Szombathely, waar ik trainde, van mijn club HVSE en een aantal kleine sponsors. De toekomst? Ik heb geen idee. Ik probeer mijn leven op orde te brengen en een baan te zoeken. Ik ben van huis uit gymnastiekleraar, maar het is moeilijk werk te vinden.''
De controleurs
Je zou medelijden krijgen met de rijzige man, die heeft plaatsgenomen op het terras van een trendy café in Szombathely, een stad nabij de Oostenrijkse grens. De kogelslingeraar loenst en zijn zwaarmoedigheid wordt geaccentueerd door hangende schouders, een slonzig Nike-shirt en een vale joggingbroek vol schroeiplekken; symptomatisch voor een straffe roker, die Annus blijkt te zijn. In weerwil van de verwachtingen werkt Annus graag mee aan een interview. Eindelijk buitenlandse verslaggevers die hem komen opzoeken; daar had het sinds de Spelen aan ontbroken. Aan aandacht in Hongarije geen gebrek, maar buiten de landsgrenzen werd volgens de getormenteerde atleet maar raak geschreven. Hoe kwam anders het verhaal de wereld in dat zijn plaatsgenoten in Ják dopingcontroleurs naar het leven hadden gestaan? ,,Want zo is het niet gegaan'', haalt Annus de herinnering aan die bewuste avond in augustus op. ,,Ik zat thuis te wachten op de dopingcontroleurs, maar die zijn nooit binnen geweest. Ik weet niet waarom, maar wel dat ze niet door de inwoners zijn weggejaagd. Dat verhaal heeft een buitenlandse journalist de wereld in geholpen zonder het te checken.'' Annus spreekt in zoverre de waarheid dat de twee dopingcontroleurs die bewuste avond niet persoonlijk zijn belaagd, maar de situatie ter plekke bedreigend vonden. Dat bleek een half jaar later tijdens de behandeling van Annus' beroepszaak voor het internationaal sporttribunaal CAS in Lausanne. Het tweetal achtte het raadzamer niet aan te bellen, omdat verslaggevers en inwoners zich voor het huis van Annus hadden verzameld. Pas de volgende dag durfden ze onder begeleiding van politie de stap te zetten. Maar toen was Annus in geen velden of wegen meer te bekennen. Daags erop moest hij zich op gezag van het Internationaal Olympisch Comité (IOC) net over de grens in Oostenrijk op het politiebureau van Bucsu melden. Daar zouden de dopingcontroleurs alsnog de dopingcontrole kunnen uitvoeren. Maar Annus kwam niet opdagen. Naar zijn zeggen omdat hij niet was ingelicht. ,,Ik had voor vier uur 's middags in Oostenrijk moeten zijn, maar vernam dat pas 's avonds toen ik op de televisie naar het nieuws keek. Niemand had me dat verteld.''
Nooit positief
CAS oordeelde dat Annus zich wel in Bucsu had kunnen melden, maar dat hij niet had gereageerd op zowel een telefoontje als een brief van Lazslo Merei, chef d'equipe van het Hongaars atletiekteam tijdens de Spelen. Die verklaarde tegenover CAS dat hij na Annus' weigering de bevoegdheid miste hem tot de dopingtest te dwingen. Het tribunaal oordeelde, vooral op grond van Merei's verklaring, dat Annus terecht was gediskwalificeerd door het IOC en alsnog zijn gouden medaille moest inleveren, iets dat hij tot dan had geweigerd. Kort na de uitspraak van CAS reisde Annus af naar de hoofdstad Boedapest waar hij met gevoel voor drama zijn medaille overhandigde aan IOC-lid Pál Schmitt, die tevens voorzitter van het Hongaars Olympisch Comité (HOC) is. Nog diezelfde avond kreeg Annus in Szombathely bij een door duizenden bezochte ceremonie een nieuwe gouden medaille uitgereikt. Een replica, die was bekostigd uit een collecte onder inwoners van Szombathely en Ják, die daarmee Annus een hart onder de riem staken en het IOC hun afkeuring lieten blijken. De ironie van het verhaal wil dat de in Hongarije nog immens populaire Annus bij de Olympische Spelen nooit positief is getest. Hij werd daags na het winnen van de gouden medaille in het olympisch dorp ontboden voor een extra controle, omdat er onregelmatigheden in twee urinestalen waren vastgesteld. Het antidopingbureau WADA vreesde dat urine van verschillende personen was gebruikt en eiste opheldering met een extra test. Maar toen de controleurs zich in het dorp meldden, bleek Annus die ochtend per auto naar Hongarije te zijn afgereisd. Volgens eigen zeggen na overleg en met toestemming van de ploegleiding. De jacht die vervolgens werd geopend, leidde niet tot die extra dopingcontrole, waarna het IOC Annus uiteindelijk schorste op grond van de regel dat het niet voldoen aan een dopingtest gelijk staat aan een positieve uitslag. En in hoger beroep onderschreef CAS dat standpunt, waardoor Annus tot 16 september 2006 is gestraft. Dat hij na die datum terugkeert in competitie lijkt niet erg aannemelijk. De man die in Szombathely zijn verhaal doet en in 2003 nog tot Hongaars `sportman van het jaar' werd gekozen, is een ontgoocheld mens, die vijftien kilo te zwaar is en uit wie alle fut verdwenen lijkt. ,,Een rentree? Misschien, maar nu weet ik dat nog niet. Ik trainde voorheen zes tot acht uur per dag en dat zes dagen per week. Maar nu heb ik helemaal geen zin in trainen. Ik begrijp niet hoe dit heeft kunnen gebeuren. Ik word weggezet als dopinggebruiker, terwijl ik tientallen keren per jaar werd gecontroleerd, ook out-of-competition. En altijd was het resultaat negatief. Een verklaring? Ach, die controles zijn er om organisaties als WADA in stand te houden. Doping is tegenwoordig big business.''
© NRC
®
dehardloopkrant.nl
