Zwollenaar Prakke schrijft boek
door Eric Mondeel
ZWOLLE - De Kneetstory, over de dood en de gladiolen van een Amsterdamse professional. Het boek wordt eind november gepresenteerd, samen met een cd vol Kneetstory's en een dvd vol hoogtepunten. Het moet een vreugdevolle productie worden, een feestelijke herdenking aan die gekke stratenmaker die zo verdraaid hard kon fietsen. De populaire Kneet, die met zijn rappe Amsterdamse tongval het wielerjargon voor de leek ontginde. Maar ook belicht de Zwolse auteur Hans Prakke de tranen achter de clownslach.
Radio Tour de France
Als een zekere Pieter Weening in de Tour van 2005 een etappe in de Ronde van Frankrijk wint, raakt gans het land in de war. De tijden zijn veranderd. In de jaren zeventig regen de Nederlandse successen zich aaneen. De TI Raleigh-ploeg van Peter Post balde een unieke verzameling talent tezamen.
De legendes konden tot leven gewekt worden dankzij Radio Tour de France, een programma dat nog in de kinderschoenen stond maar snel uitgroeide tot een begrip. Op strand, kantoor en camping, in kroeg of gewoon thuis; iedereen drukte zijn oor tegen het radiotoestel om te luisteren naar Theo Koomen, die niet alleen forellen uit beken zag springen die anderen ontgingen, maar die ook een spraakwaterval kon ontketenen. Vrijwel dagelijks ratelde hij met zijn huilende enthousiasme de zoveelste landgenoot naar een etappezege.
Koomen, vele malen populairder dan de wielrenners zelf, was eind jaren zeventig het boegbeeld van een trio verslaggevers, dat verder bestond uit Heinze Bakker en Hans Prakke. Laatstgenoemde had volk en vaderland vanaf het schip van Radio Noordzee op de eerste geregelde Tourflitsen getrakteerd. Die reportages moest hij uiteraard uit de tweede hand verzorgen. Prakke drenkte zichzelf bij bronnen als Franse radiostations en het ANP.
Als verslaggever van Radio Tour de France kon de geboren Doetinchemmer zich pas echt laven. Hij interviewde de renners achter de meet en mocht, na een lumineuze inval van Willem van Kooten alias Joost den Draayer, dagelijks een een-tweetje verzorgen met Gerrie Knetemann. De gevierde renner liet de luisteraars meegenieten van de oprispingen in de buik van het peloton, bracht leken op de hoogte van gevleugelde wielertermen als ‘de dood of de gladiolen' en ‘uitgewoond aan de meet komen'. De Kneetstory zou uitgroeien tot de populairste radiocolumn ooit. Nooit saai, altijd raak.
Poep
De onderwerpen ontstonden veelal spontaan. Nu eens liet Knetemann zich vanuit het peloton naar de wagen van Prakke afzakken om te melden dat hij het die avond over muziek wilde hebben. ‘Die Italiaan Locatelli zit altijd met zijn trompet te oefenen in de hotels waar ik probeer te slapen', luidde de verklaring. ‘Hij moet uitkijken dat ik zijn karretje niet in de poep rijd.' Dan weer liet Prakke er de renner rekenschap over afleggen waarom hij altijd zo miserabel over de kasseien in de Hel van het Noorden fietste. Knetemann verschoonde zich dan door erop te wijzen dat hij zich als stratenmaker schaamde voor het gebrek aan vakmanschap van zijn Franse collega's.
Gehaaid als renner
Natuurlijk viel de clowneske kant van Knetemann het meest in het oog. Maar ook was daar de eerlijke, joviale volksjongen, rap van de tongriem gesneden en recht door zee, die ondanks zijn astma zo verduveld hard kon fietsen. Ook maskeerde de renner zijn gehaaide inborst niet. ‘Ik herinner me dat Gerrie zijn tiende etappezege behaalde toen hij twee Italianen in de sprint versloeg. De Italiaanse voorzitter van de jury declasseerde hem vanwege ‘hangen aan de ploegleiderswagen' in het begin van de etappe. Ik vond dat hem onrecht werd aangedaan en verwachtte een woeste Kneet. Ik begreep er niets van toen ik een ontspannen renner zag die plezier in het leven had. ?Als renner moet je niet alleen hard fietsen, maar ook zorgen voor naamsbekendheid voor de ploeg“, verklaarde hij. ?Ik had me geen mooiere rel kunnen wensen. En ik ben zo retegoed, binnen drie dagen leg ik ze er gewoon allemaal wéér op“. Hij kreeg inderdaad gelijk.'
Tijdens hun samenzijn benutte Prakke de gelegenheid om de mens achter de wielrenner met zijn sappige Amsterdamse dialect beter te leren kennen. ‘Ik wil niet zeggen dat we vrienden zijn geworden', zegt de Zwollenaar, ‘maar als je elkaar elke dag ziet, groeit er vanzelf een bijzondere band. Tot zijn dood toe hebben we contact met elkaar gehouden.'
Failliet
Prakke hoefde Knetemann maar te bellen of hij stond al voor hem klaar. Maar de genegenheid kwam van twee kanten. Prakke, meester in de rechten, stond de renner een aantal keren juridisch bij. Zo belde Gré Knetemann hem eens in tranen op. Haar wederhelft Gerrie kocht jaarlijks een nieuwe Mercedes, waarin hij zich naar koersen liet vervoeren. Want de beste renners laten zich rijden. ‘Gré meldde mij dat Gerrie een bijzondere nieuwe Mercedes had besteld. Je kon een voetensteun uitklappen, zodat je languit liggend vervoerd kon worden. Joop Zoetemelk had er ook zo eentje. Gerrie had er zich enorm op verheugd. Het probleem was dat de dealer failliet was gegaan en dat Gerrie, goed van vertrouwen, die auto al betaald had. Hij dreigde dus een flink vermogen te verliezen. Gré durfde hem het slechte nieuws niet te vertellen.'
‘Het was een probleem waar ik alle zeilen voor moest bijzetten. Want je mag bij zo'n faillissement natuurlijk geen schuldeiser voortrekken. Ik heb toen de importeur opgebeld. ?Is het slim als dit verhaal naar buiten komt?“, vroeg ik hem. Nee, dat vond hij ook niet. ?Dit is verschrikkelijk. We gaan iets regelen“, zei hij. We vonden uiteindelijk een oplossing. Deze auto behoorde niet tot de normale handelsvoorraad in Nederland. De curator was het daarmee eens, hield hem daarom buiten het faillissement. De Kneet heeft zijn auto gekregen.'
Filosoferen
Toch komt de renner in de herinnering van Prakke niet naar voren als een materialist. Knetemann had oog voor de schaduwkanten van het leven. Achter de spraakwaterval school de stilte. Want hij wist dat het leven niet louter ging over de Via's Gladiola van deze wereld. Zijn neiging tot filosoferen versterkte zich in de loop van zijn carrière. De Kneet kon relativeren, las boeken, verdiepte zich in het Zen-Boeddhisme, discussieerde met het CDA-kamerlid Joop Atsma over bijbelteksten.
In het collectieve geheugen gegrift zijn de tranen die hij spontaan liet vloeien na successen. Hij weende toen hij Francesco Moser in de sprint klopte en wereldkampioen werd, toen hij de Amstel Goldrace won, nadat hij bij een valpartij in Gent-Wevelgem helemaal in de kreukels had gelegen. Maar ook vloeiden zijn tranen in de verborgenheid. Want Knetemann trok zich het leed van zijn medemensen aan.
Kinderkankerfonds
Als fondsenwerver voor het Kinder Kankerfonds werd hij veelvuldig geroerd door het verdriet van anderen. Dan liet hij zijn hart spreken. Bijvoorbeeld op 4 februari 2004, nadat hij op de hoogte was gebracht van het overlijden van het meisje Kirsten Dinkla, die hij in het Amsterdamse VU-ziekenhuis had opgezocht. Hij verstuurde toen een e-mailtje, waarvan de volgende passage met toestemming van de ouders wordt gepubliceerd.
‘Als oudere mensen overlijden, dan kun je er nog vrede mee hebben, maar als een hummeltje als Kirsten veel te vroeg dezelfde weg gaat, dan worden wij mensen stil, ik mag wel zeggen heel erg stil...
Om in deze e-mail ongetwijfeld geldige cliché's uit de kast te halen, lijkt mij niet erg zinvol, immers de dijk die met het overlijden van Kirsten bij jullie doorgebroken is, zal nooit meer te dichten zijn, maar troost vindt een mens vaak in hele kleine dingen en vooral bij elkaar. Daarom wens ik jullie toe dat jullie de kracht kunnen vinden om dit verlies met elkaar te dragen en weet vooral dat er mensen zijn die met jullie meeleven.'
Nog hetzelfde jaar zou ook Gerrie Knetemann zelf naar de eeuwigheid terugkeren. Hij viel op 2 november 2004 na een hartstilstand van zijn fiets. Een zwarte dag voor Nederland, dat ook rouwde om de moord op Theo van Gogh. Hoe populair De Kneet was bleek tijdens zijn begrafenis, die door tweeduizend mensen bezocht werd.
Prakke vond velen bereid om mee te werken aan zijn boek. Niet alleen prominenten als Dries van Agt, die zich ‘volgaarne' bereid verklaarde om het voorwoord te schrijven, maar ook onbekenden in het land die cassettebandjes vol Kneetstories aanbieden.
De baten van het boek, dat eind november samen met een cd en een dvd wordt uitgebracht, zijn bestemd voor het Kinder Kankerfonds. Zo zou de overleden ambassadeur het gewild hebben. Zelfs een dode Kneet brengt nog geld op voor het goede doel.
Skeel
© GPD
dehardloopkrant.nl
®
